6 oktober 2026
De Wkb verplaatst de technische toets van vooraf naar tijdens de bouw: u schakelt een onafhankelijke kwaliteitsborger in die het hele traject controleert. De wet geldt sinds 1 januari 2024 en wordt gefaseerd ingevoerd, met bouwwerken in gevolgklasse 1 als startpunt. Voor uw project betekent dit concreet: een borgingsplan opstellen, een bouwmelding indienen vóór de start en bewijs verzamelen van garanties en verzekeringen voordat u een handtekening zet.
Kort samengevat:
- De Wkb verplaatst de controle van de bouwkwaliteit van vooraf naar tijdens de bouw, met een focus op nieuwbouw in gevolgklasse 1 vanaf januari 2024.
- U moet een borgingsplan opstellen, een bouwmelding indienen voor de start, en bewijs verzamelen van garanties en verzekeringen voordat u het project afrondt.
- Een onafhankelijke kwaliteitsborger controleert het bouwproces en geeft bij oplevering een verklaring af dat het voldoet aan de eisen.
- Het risico op aansprakelijkheid ligt nu meer bij de opdrachtgever en aannemer, vooral door de informeplichtigheden en geldende verzekeringen, zoals garanties en bouwverzekeringen.
- Het verzamelen en bewaren van volledige dossiers en het zelf controleren van verzekeringsdekking is cruciaal om problemen bij de oplevering te voorkomen.
Inhoudsopgave
- Doel, scope en gefaseerde invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
- Wie doet wat: kwaliteitsborger, gemeente, aannemer en opdrachtgever
- Het proces stap voor stap: van borgingsplan tot gereedmelding
- Aansprakelijkheid, informatieplicht en financiële zekerheid
- Checklist: wat opdrachtgevers vóór en tijdens de bouw moeten regelen
- Waarom een verzekeringscheck bij Wkb-projecten verstandig is
- Wat opdrachtgevers vaak over het hoofd zien
- Hulp nodig bij verzekeringen rond uw Wkb-project?
- Bronnen
- Veelgestelde vragen
Doel, scope en gefaseerde invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
De wetgever voerde de Wkb in omdat de oude praktijk te veel bouwfouten liet doorglippen. Gemeenten toetsten vooraf op papier, maar controleerden tijdens de bouw zelf nauwelijks. Die kloof kostte opdrachtgevers geld en ellende bij oplevering.
Sinds 1 januari 2024 geldt de wet, met een gefaseerde start: eerst alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals grondgebonden woningen en kleinere bedrijfsgebouwen. Uitbreiding naar hogere risicoklassen wordt verwacht rond 2028.
Belangrijk is het onderscheid tussen twee lagen van de wet. Het publiekrechtelijke deel, met meldingsplicht en borging, geldt vooralsnog alleen voor die eerste gevolgklasse. Het privaatrechtelijke deel, met nieuwe aansprakelijkheidsregels na oplevering, raakt een veel breder scala aan bouwprojecten, ook buiten gevolgklasse 1.
Wie doet wat: kwaliteitsborger, gemeente, aannemer en opdrachtgever
Vier partijen krijgen elk een andere rol onder de Wkb, en die rolverdeling bepaalt met wie u welke afspraken vastlegt.
De kwaliteitsborger is de nieuwe speler in het veld. Hij stelt het borgingsplan op, controleert tijdens de bouw en geeft bij oplevering een verklaring af dat het bouwwerk voldoet aan de eisen. Deze borger moet onafhankelijk zijn, een toegelaten instrument gebruiken en staan ingeschreven in een openbaar register.
De gemeente verliest de technische toets vooraf, maar behoudt de ruimtelijke toetsing (bestemmingsplan, welstand) en het toezicht achteraf. Bij twijfel kan de gemeente nog altijd een bouw stilleggen.
De aannemer voert uit en moet u, als opdrachtgever, schriftelijk informeren over verzekeringen en waarborgen. De opdrachtgever blijft initiatiefnemer: u dient meldingen in en bewaart het dossier.
Het proces stap voor stap: van borgingsplan tot gereedmelding
Een borgingsplan is het document waarin de kwaliteitsborger vastlegt hoe hij de bouwkwaliteit gaat controleren, welke risico’s hij ziet en op welke momenten hij toetst. De kwaliteitsborger stelt dit plan op, meestal in overleg met de aannemer.
Zo verloopt het traject in de praktijk:
- Kwaliteitsborger inschakelen en borgingsplan laten opstellen voordat u een bouwmelding doet.
- Bouwmelding indienen via het Omgevingsloket, uiterlijk vier weken voor de start van de bouw, inclusief het borgingsplan.
- Controles tijdens de bouw: de borger toetst op vaste momenten en rapporteert over afwijkingen.
- Gereedmelding na oplevering, waarna het bevoegd gezag minimaal tien werkdagen de tijd heeft om het dossier te beoordelen voordat u het pand in gebruik mag nemen.
Zonder een volledig dossier bij de gereedmelding loopt die beoordelingstermijn vrijwel altijd langer. Zorg dat foto’s, rapportages en de verklaring van de borger op tijd compleet zijn.
Aansprakelijkheid, informatieplicht en financiële zekerheid
De grootste verandering voor opdrachtgevers zit niet in de bouwplaats, maar in het contract. Aannemers moeten u schriftelijk en ondubbelzinnig informeren over hoe risico’s bij faillissement en gebreken zijn afgedekt, vastgelegd in artikel 7:765a BW. Vraag hier expliciet naar tijdens de contractonderhandeling, want een mondelinge toezegging telt niet.
Drie vormen van zekerheid komen daarbij steeds terug:
- Erkende garantie- en waarborgregelingen met een keurmerk, zoals die van Stichting GarantieWoning.
- Een bankgarantie die uw vooruitbetalingen dekt bij faillissement van de aannemer.
- Depot bij een notaris, waarbij een deel van de aanneemsom pas wordt vrijgegeven na oplevering.
Daarnaast spelen verzekeringen een directe rol: een verplichte gebrekenverzekering (VGV) bij nieuwbouwwoningen, een bouwverzekering tegen schade tijdens de uitvoering, en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor de kwaliteitsborger zelf.
Ter illustratie: een regeling zoals SWK bood in 2024 een maximale dekking van € 140.000 inclusief btw per project. Dat bedrag verschilt per regeling en per jaar, dus vraag de actuele polisvoorwaarden altijd rechtstreeks op bij de aanbieder.
Checklist: wat opdrachtgevers vóór en tijdens de bouw moeten regelen
Voordat u tekent en tijdens de uitvoering zelf, loont het om een aantal punten hard te maken in plaats van op vertrouwen te vertrouwen.
- Vraag bewijs van de kwaliteitsborger: naam, welk toegelaten instrument hij gebruikt en zijn inschrijving in het openbare register.
- Vraag bewijs van garantie of waarborg: polisnummer, keurmerk of bankgarantie, zwart op wit, niet als losse toezegging.
- Controleer het dossier bevoegd gezag: staat de bouwmelding erin, inclusief het borgingsplan, vóór de start van de bouw?
- Leg rapportagefrequentie vast: hoe vaak rapporteert de borger, en wie in uw team bewaart die rapportages en het fotodossier?
Pro-tip: Bewaar elk controlerapport en elke foto in één digitale map per bouwfase. Bij een geschil na oplevering is een compleet dossier vaak het verschil tussen een snelle schikking en een langdurige juridische strijd.
Waarom een verzekeringscheck bij Wkb-projecten verstandig is
De Wkb verschuift risico’s, maar dekt ze niet automatisch af. Een aannemer kan een prima borgingsplan hebben en toch onderverzekerd zijn tegen brand, waterschade of aansprakelijkheid tijdens de bouw.
Een verzekeringsadviseur kan helpen bij het interpreteren van polisvoorwaarden en het toetsen of de dekking daadwerkelijk aansluit op wat de wet vraagt, zeker bij een gebrekenverzekering of afbouwwaarborg. Meestal zijn het de bouwverzekering en de beroepsaansprakelijkheidspolis van de kwaliteitsborger die bij een geschil het verschil maken.
Wat opdrachtgevers vaak over het hoofd zien
Opdrachtgevers gaan er te vaak van uit dat de kwaliteitsborger dezelfde rol speelt als de vroegere gemeentelijke toetser. Dat is een misvatting: de borger controleert namens uzelf, niet namens de overheid, en zonder uw eigen alertheid blijft een zwak borgingsplan onopgemerkt tot de oplevering.
Mijn prioriteitenlijst is simpel. Eerst bewijs van borging en garanties, zwart op wit, niet als belofte. Dan heldere contractafspraken over aansprakelijkheid en informatieplicht. Pas daarna de poliscontrole, al is die stap net zo belangrijk. Twijfelt u over een polisvoorwaarde of een aansprakelijkheidsclausule? Schakel dan op tijd een verzekeringsadviseur of bouwjurist in, want achteraf herstellen kost altijd meer dan vooraf voorkomen.
— Willem
Hulp nodig bij verzekeringen rond uw Wkb-project?
Er zijn diensten die u kunnen helpen met een dekkingscheck, zonder dat u zelf alle verzekeraars hoeft door te nemen; zij vergelijken verschillende aanbieders en leggen uit waar uw polis tekortschiet. Als aannemer of opdrachtgever onder de Wkb wilt u zeker weten dat uw bouwverzekering, aansprakelijkheidsdekking en eventuele waarborgregeling daadwerkelijk op elkaar aansluiten, niet los van elkaar geregeld met gaten ertussen.
Wij checken uw huidige polissen, wijzen concrete dekkingshiaten aan en begeleiden u bij een schadeclaim als het toch misgaat. Voor bouwbedrijven met eigen materieel of een wagenpark kijken we ook direct mee naar uw bouwverzekering en bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Eén vaste adviseur, geen callcenter, ook buiten kantooruren bereikbaar. Vraag vandaag een gratis adviesgesprek aan en leg uw huidige dekking naast wat de Wkb daadwerkelijk van u vraagt.
Bronnen
Voor de exacte wetstekst raadpleegt u Wetten. Praktische stappen voor bouwmelding en gereedmelding staan bij IPLO, en gemeentelijke gevolgen legt VNG helder uit. Wilt u uw aannemer eerst grondig doorlichten voordat u tekent, dan biedt deze checklist voor aannemersverificatie een bruikbaar startpunt.
Dit artikel bevat algemene informatie en vervangt niet het advies van een gekwalificeerde advocaat. Raadpleeg een gekwalificeerde juridische professional over uw eigen situatie voordat u op basis van deze inhoud handelt.
- IPLO — Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
- DeBouwAdvocaat — Informatieplicht Wkb
- VNG — Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
Veelgestelde vragen
Wat is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen precies?
De Wkb is een wet die de technische controle op bouwkwaliteit verplaatst van de gemeente vooraf naar een onafhankelijke kwaliteitsborger tijdens de bouw. De wet geldt sinds 1 januari 2024.
Welke eisen gelden voor een kwaliteitsborger?
Een kwaliteitsborger moet onafhankelijk zijn, een toegelaten instrument gebruiken en staan ingeschreven in het openbare register van kwaliteitsborgers. Hij stelt het borgingsplan op en geeft bij oplevering een verklaring af.
Wanneer is de Wkb van toepassing op mijn bouwproject?
Het publiekrechtelijke deel geldt sinds 2024 vooral voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals grondgebonden woningen. Uitbreiding naar zwaardere bouwwerken wordt gefaseerd verwacht, met 2028 als richtjaar.
Wat betekent de Wkb concreet voor gevolgklasse 1?
Voor gevolgklasse 1 is een borgingsplan verplicht, moet u een bouwmelding indienen vóór de start en volgt een gereedmelding na oplevering met een beoordelingstermijn van minimaal tien werkdagen.
Welke verzekeringen zijn relevant bij een Wkb-project?
Denk aan een gebrekenverzekering (VGV), een bouwverzekering tegen schade tijdens uitvoering en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor de kwaliteitsborger. Zakelijkverzekeren helpt bij het vergelijken van deze polissen op maat van uw project.